Dolar 31,0391
Euro 33,6226
Altın 2.032,18
BİST 9.374,20
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 18°C
Az Bulutlu
İstanbul
18°C
Az Bulutlu
Paz 16°C
Pts 13°C
Sal 15°C
Çar 14°C

ABD ve İran arasındaki gerilimin ardındaki stratejik plan ne?

Günümüze kadar devam eden süreçte, ABD ile olan her türlü siyasi tansiyonun, çatışma ve uyuşmazlıkların rejimin kökleşmesine ve İran’ın tesir alanını genişletmesine hizmet ettiğini vurgulayan uzmanlar, ABD’nin bölgeye yönelik temel stratejisinin; ‘İsrail’in etrafında hiçbir askeri yahut ekonomik gücün oluşmasına fırsat vermemek’ olduğunu söylüyor.

ABD ve İran arasındaki gerilimin ardındaki stratejik plan ne?
REKLAM ALANI
9 Şubat 2024 22:54
6


Günümüze kadar devam eden süreçte, ABD ile olan her türlü siyasi tansiyonun, çatışma ve uyuşmazlıkların rejimin kökleşmesine ve İran’ın tesir alanını genişletmesine hizmet ettiğini vurgulayan uzmanlar, ABD’nin bölgeye yönelik temel stratejisinin; ‘İsrail’in etrafında hiçbir askeri yahut ekonomik gücün oluşmasına fırsat vermemek’ olduğunu söylüyor. 

Bu tansiyon ortamının her iki ülkenin çıkarlarına uygun olduğunu kaydeden PAMER Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, “ABD ve İran ortasındaki nispeten düşük yoğunluklu bu tansiyon ve çatışma ortamının her iki ülkenin uzun vadeli çıkarlarına hizmet ettiği ve bu nedenle daha fazla tırmanmadan bu halde devam edeceği kıymetlendirilmektedir.” dedi.

Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Siyaset Bilimi ve Memleketler arası Bağlantılar (İngilizce) Kısmı ve Postkolonyal Çalışmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi (PAMER) Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, ABD ve İran ortasındaki tansiyonu kıymetlendirdi.

 

“45 yıldır devam eden ABD- İran çatışması, İran’daki Şii iktidarının daha da güçlendirdi.”

1979 İran İslam ihtilalinden başlayarak günümüze kadar devam etmekte olan ABD ile İran ortasındaki tansiyonun, siyasi sonuçları bakımından ilgi cazip gelişmelere neden olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, “ABD’nin İran tersliği, İran İslam ihtilalini gerçekleştiren siyasi takımları zayıflatmak ve iktidarı kaybetmesini amaçlamıştır. Fakat 45 yıldır devam etmekte olan ABD- İran çatışması, İran’daki Şii iktidarının daha da güçlenmesi sonucunu doğurmuştur. Sorulması gereken temel soru, sanki ABD sahiden İran’daki Şii mezhebine dayalı iktidarın yıkılmasını mı, yoksa tam bilakis daha da güçlenmesini ve kökleşmesini mi istiyor?” dedi.

 

“ABD’nin İran’ın çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini gösteriyor.”

İran İslam ihtilali sonrasında, ABD ve başka Batılı güçlerin Irak başkanı Saddam Hüseyin’i kışkırtarak ve Irak ordusuna silah temin ederek İran’a saldırmasını teşvik ettiğini de hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, şunları anlattı: “Irak – İran Savaşı, İran’da ihtilali gerçekleştiren siyasi takımın muhalefeti tasfiye ederek gücünü pekiştirmesini ve meşruiyet kazanmasını sağlamıştır. Sonuçta, bu savaş İran halkının büyük çoğunluğunun rejime olan takviyesinin artmasına neden olmuştur. Daha da kıymetlisi, ABD’nin 2003 yılında başlattığı ikinci Irak Operasyonu sonrasında Irak’ta çoğunluğu teşkil eden Şii çoğunluğun siyasi iktidarı ele geçirmiş olması, ABD’nin İran’ın çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini gösteriyor. Günümüze kadar devam eden süreçte, ABD ile olan her türlü siyasi tansiyon, çatışma ve uyuşmazlıkların rejimin kökleşmesine ve İran’ın tesir alanını genişletmesine hizmet ettiği söylenebilir.” 

 

“Strateji şudur: İsrail’in etrafında hiçbir askeri yahut ekonomik gücün oluşmasına fırsat vermemek.”

ABD ve Batılı müttefiklerinin, taarruzlarını daima düşman olarak empoze edilen İran yerine, İsrail için daha yakın tehdit teşkil eden Irak ve Suriye’ye yöneltmiş olmasının, ABD’nin siyasi amaçlarını ve bölgeye yönelik temel stratejisini ortaya koyduğunu da lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, “Bu strateji şudur: İsrail’in etrafında hiçbir askeri yahut ekonomik gücün oluşmasına fırsat vermemek, öteki yandan potansiyel olarak İsrail için en büyük tehdit kaynağı olan İslam dünyasını, askeri açıdan güçlü bir İran vasıtasıyla ikiye bölmek ve İslam dünyasının Batı saldırganlığı karşısında güçlü bir direnç ve siyasi birlik oluşturmasına mahzur olmaktır.” diye tahlilde bulundu.

 

“Bu tansiyon ortamı her iki ülkenin çıkarlarına uygun ise doğal olarak bir zımni muahede halinin mevcut olduğu kabul edilebilir.”

Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, 7 Ekim 2023 sonrası Gazze’ye yönelik İsrail atakları karşısında İran’ın İsrail’e karşı izlemiş olduğu siyaset ve kendisine bağlı Hizbullah üzere örgütler vasıtasıyla yürütmekte olduğu aksiyonların, tesirli bir sonuç vermekten çok İsrail’in ve ABD’nin saldırganlıkları için birtakım münasebetler üretmekten öteye gidemediğine de vurgu yaparak, şöyle dedi: “Zaten gerek ABD gerekse İran tarafından çatışmanın Ortadoğu geneline yayılmasını istemedikleri tarafındaki açıklamalar, iki ülke ortasında zımni bir mutabakat olduğunu göstermektedir. Bunun için iki ülkenin birbiri ile zımnî bir muahede yapmasına gerek yoktur. Bu tansiyon ortamı her iki ülkenin çıkarlarına uygun ise doğal olarak bir zımni muahede halinin mevcut olduğu kabul edilebilir.”

 

İki ülke ortasındaki çatışma ortamı ne sağlıyor?

İki ülke ortasındaki çatışma ortamının, ABD’nin İsrail’in güvenliğini sağlamak niyetiyle Ortadoğu’da sürdürmekte olduğu saldırgan siyasetleri için münasebetler oluşturduğunu ve bir ölçüde milletlerarası meşruiyet sağladığının söylenebileceğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, şunları vurguladı: “Diğer yandan, bu çatışma ve tansiyon ortamı, İran’ın mezhepçi siyasetlerini tesirli bir biçimde sürdürmesine fırsat veriyor. Böylelikle İran, kendisine bağlı küme ve örgütler vasıtasıyla, ileriden savunma doktrini çerçevesinde, hudutları ötesinde Irak, Suriye, Yemen üzere dış ülkelerde oluşturduğu mevziler ve direnme noktaları ile ülke savunmasını pekiştirmeye çalışıyor. 

 

“Eğer İran, Türkiye ile iş birliği yapsaydı bölge terör ve iç savaşlarla parçalanmaz ve yıkıma uğramazdı.”

Eğer, İran bilhassa Suriye’de, bu yayılmacı ve mezhepçi siyasetler yerine, demokrasi ve insan haklarının korunması için ağır eforlar gösteren Türkiye ile iş birliği yapsaydı, ABD ve öbür Batılı emperyalist güçlerin planladığı senaryolar doğrultusunda bölge terör ve iç savaşlarla parçalanmaz ve yıkıma uğramazdı. İran asla bu türlü bir iş birliğine yanaşmamak suretiyle, ABD’nin bölgeye müdahalesi için taban hazırlamıştır.”

 

“ABD’nin İran rejimini yıkmak üzere bir emelinin olmadığı söylenebilir.”  

İran’ın mezhepçi ve yayılmacı siyasetinin, ABD tarafından, kendi maksatlarını gerçekleştirmek ve bölgenin parçalanmış ve ihtilaflı yapısını sürdürmek için elverişli bir münasebet olarak kullanıldığını da lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, “ABD, böylelikle İran aksisi ülkeleri kendi safına çekmek için daha kolay ikna edebilmekte ya da zorlamaktadır. Bu nedenle, ABD’nin İran rejimini yıkmak üzere bir maksadının olmadığı söylenebilir. 7 Ekim 2023 sonrası Gazze’ye yönelik İsrail hücumları karşısında İran’ın İsrail’e karşı izlemiş olduğu siyaset ve kendisine bağlı Hizbullah üzere örgütler vasıtasıyla yürütmekte olduğu aksiyonlar, tesirli bir sonuç vermekten fazla İsrail’in ve ABD’nin saldırganlıkları için münasebetler üretmekten öteye gidememektedir. Zati gerek ABD gerekse İran tarafından çatışmanın Ortadoğu geneline yayılmasını istemedikleri istikametindeki açıklamalar, iki ülke ortasında zımni bir mutabakat olduğunu göstermektedir. Bunun için iki unsurun birbiri ile zımnî bir mutabakat yapmasına gerek yoktur. Bu tansiyon ortamı her iki ülkenin çıkarlarına uygundur.” dedi.

 

“Savaş endüstrinin çarkları artık daha süratli dönmeye başlamaktadır.”

Diğer yandan, ABD ve Batı Avrupalı güçlerin silah endüstrilerinin desteklenmesi için orta çapta bölgesel savaşlara gereksinimin olduğunu da kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, şöyle devam etti: “Böylece, depolarda bulunan eski ve nispeten eski teknoloji eseri silah ve mühimmatın tüketilmesi ve orduların gereksinimi olan yeni ve çağdaş silah sistemleri ve mühimmatın üretimi ve tedariki gerekecektir. Ukrayna ve Gazze savaşları bu muhtaçlığı kâfi düzeyde ortaya çıkarmış olup savaş endüstrinin çarkları artık daha süratli dönmeye başlamaktadır. Bu durum İran için de geçerlidir. İran’da savunma harcamalarını son yıllarda kıymetli ölçüde artırmıştır.

Bu gerçek, dünyaya taraf veren başat güçlerin insan hayatına zerrece bedel vermediklerini göstermektedir. Mümkündür ki Gazze Savaşı sona erince, ölen binlerce saf bayan ve çocuğun acısı kısa müddette unutulacak ve fazla uzak olmayan bir gelecekte yeni bir tansiyon ve savaş çıkana kadar İsrail’in işgal ve sindirme siyasetleri devam edecektir.

 

“Dünyada hiçbir devlet Filistin’i korumak için ABD ve İsrail ile karşı karşıya gelmek istememektedir.”

Çünkü başta İran olmak üzere, Ortadoğu ve dünyada hiçbir devlet Filistin’i korumak için ABD ve İsrail ile karşı karşıya gelmek istememektedir. 

ABD ve İran ortasındaki nispeten düşük yoğunluklu bu tansiyon ve çatışma ortamının her iki ülkenin uzun vadeli çıkarlarına hizmet ettiği ve bu nedenle daha fazla tırmanmadan bu halde devam edeceği bedellendirilmektedir. Zira ABD ve Batı‘nın asıl maksadı, İran değil, İsrail’in komşularını kapsayan Doğu Akdeniz ile Basra Körfezi ortasındaki bölgedir.” 

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

REKLAM ALANI
ETİKETLER: , , , ,
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.